کتاب روزی روزگاری فوتبال نوشتهٔ حمیدرضا صدر، اثری برجسته در حوزهٔ جامعهشناسی فوتبال است که به تحلیل تأثیرات این ورزش بر جوامع مختلف میپردازد. این کتاب برای نخستین بار در سال ۱۳۷۹ توسط نشر آویژه منتشر شد و بهسرعت مورد توجه قرار گرفت. چاپ جدید آن با بازبینی در سال ۱۳۹۳ توسط نشر چشمه عرضه شد و تا سال ۱۴۰۰ به نهمین چاپ رسید.
روزی روزگاری فوتبال در چهارده فصل تنظیم شده و هر فصل به بررسی وضعیت فوتبال در یکی از کشورهای جهان اختصاص دارد. نویسنده در این اثر، تاریخچهٔ فوتبال ملی و باشگاهی، قهرمانیها، جنبههای اجتماعی و سیاسی فوتبال و معرفی بازیکنان مشهور را مورد بررسی قرار میدهد. کشورهایی مانند انگلستان، ایتالیا، اسپانیا، آلمان، برزیل و آرژانتین از جمله موضوعات مورد بحث در این کتاب هستند.
حمیدرضا صدر در مقدمهٔ کتاب مینویسد: «شادی و اشک فوتبال برایم بازتابی از زندگی یافت. زندگی سرشار از درگیری و مبارزه در منگنه زمان. نود دقیقه یا صد و بیست دقیقه، که به هر حال تمام میشد تا بازی بعد، تا فصل بعد، تا تورنمنت بعد. » این بیان نشاندهندهٔ نگاه عمیق نویسنده به فوتبال بهعنوان بازتابی از زندگی است.
در بخشی از کتاب، نویسنده به نژادپرستی در فوتبال برزیل میپردازد و مینویسد: «سیاهان راهیافته به فلومیننس هیچگاه سیاه بودن و زنگی خوانده شدن را فراموش نکردند. اولین رنگینپوست معروف، کارلوس آلبرتو، سیاه دورگهای بود که در ۱۹۱۶ به این تیم پیوست. او برای همرنگ شدن با همبازیانش، پیش از آغاز دیدارها، نوعی پودر برنج به صورتش میمالید تا رنگ چهرهاش را روشنتر سازد. » این روایتها نشاندهندهٔ عمق تحلیلهای اجتماعی و فرهنگی نویسنده در مورد فوتبال است.
درباره نویسنده روزی روزگاری فوتبال
حمیدرضا صدر، متولد مشهد، استاد دانشگاه، روزنامهنگار و منتقد سینما و فوتبال است. او دانشآموختهٔ کارشناسی اقتصاد و کارشناسی ارشد شهرسازی از دانشگاه تهران و دکترای برنامهریزی شهری از دانشگاه لیدز است. صدر در رشتهٔ سینما در دانشکدهٔ هنرهای زیبا تدریس میکرد و بهعنوان کارشناس در برنامههای صدا و سیما حضور داشت. از دیگر آثار او میتوان به «نیمکت داغ»، «پسری روی سکوها» و «پیراهنهای همیشه» اشاره کرد.
چرا کتاب روزی روزگاری فوتبال را بخوانیم؟
این کتاب برای علاقهمندان به فوتبال و جامعهشناسی، اثری ارزشمند است. نویسنده با نگاهی موشکافانه، تأثیرات فوتبال بر فرهنگ، سیاست و اجتماع را در کشورهای مختلف بررسی میکند. روایتهای جذاب و تحلیلهای عمیق، خواننده را با زوایای پنهان این ورزش پرطرفدار آشنا میسازد. همچنین، سبک نگارش روان و داستانگونهٔ کتاب، مطالعهٔ آن را لذتبخش میکند. برای خرید کتاب روزی روزگاری فوتبال با گاج مارکت همراه باشید.